"Η Αγροοικολογία είαι ένας εντελώς διαφορετικός τρόπος σκέψης για τη βιωσιμότητα των αγροδιατροφικών συστημάτων"

Συνέντευξη του καθ. Steve Gliessman

Ο καθηγητής Steve Gliessman (Παν. Καλφόρνια, Santa Cruz, ΗΠΑ) αποτελεί μια διεθνώς αναγνωρισμένη και κύρια αναφορά στον χώρο της επιστήμης της Αγροοικολογίας. Με την ευκαιρία του 2ου Συμποσίου Αγροοικολογίας του FAO, στη Ρώμη, και την επίσκεψη του στην Ελλάδα, παραχώρησε μια συνέντευξη στο μέλος του Αγροοικολογικού Δικτύου Β. Γκισάκη σχετικά με το συμπόσιο και τις τελευταίες εξελίξεις στον χώρο της Αγροοικολογίας.













Καθ. Gliessman, το 2ο Συμπόσιο Αγροοικολογίας του FAO, μόλις τελείωσε, ποια ήταν η συνολική σας εντύπωση;

Το Συμπόσιο του FAO ήταν πολύ θετικό, καθώς ο FAO είναι ένας πολύ μεγάλος διακυβερνητικός οργανισμός, αντιπροσωπεύει 193 έθνη, και υπάρχει μια ομάδα εντός του οργανισμού που εργάζεται σκληρά για να προσθέσει την αγροοικολογία εντός της  λειτουργίας του FAO. Επίσης, ήταν αξιοσημείωτο ότι ήταν παρόντες πάνω από 750 συμμετέχοντες από 72 έθνη, καθώς και πάνω από 350 ΜΚΟ που εργάζονται στα αγροδιατροφικά συστήματα. Ο Γενικός Διευθυντής (FAO), J. Graziano da Silva, ήταν επίσης εξαιρετικά υποστηρικτικός και άνοιξε ένα μικρό παράθυρο στον «καθεδρικό ναό της Πράσινης Επανάστασης». Νομίζω ότι αυτό το συμπόσιο μας δίνει την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουμε αυτό ο παράθυρο και να εισέρθουμε στον FAO ώστε να γίνει η αγροοικολογία μέρος των προγραμμάτων του. Πραγματικά πιστεύω ότι συμβαίνει αυτό.


Διαβλέπετε οπότε μια θεσμική μεταστροφή προς την αγροοικολογία;

Δεν ξέρω αν ολόκληρος ο οργανισμός αλλάζει, ωστόσο δίνουν μια ευκαιρία ώστε η αγροοικολογία να γίνει ένα πρόσθετο πρόγραμμα στο πλαίσιο του FAO. Και αυτό προέρχεται πραγματικά από την βάση, από τα δίκτυα κοινωνικών κινημάτων σε όλο τον κόσμο που προωθούν την αγροοικολογία. Πραγματικά, οι οργανώσεις είχαν μια πολύ ισχυρή φωνή και ο FAO την άκουσε, καθώς αντιπροσωπεύουν όλους τους μικρούς αγρότες του κόσμου που τροφοδοτούν το 75-80% των ανθρώπων στον κόσμο με πραγματικό φαγητό. Επομένως με την ατζέντα 2030 του FAO και τους SDGs (Στόχοι Αειφόρου Ανάπτυξης), ο FAO συνειδητοποιεί ότι για να ανταποκριθεί, δεν μπορεί να είναι απλώς δουλειά-ως-συνήθως, πρέπει να είναι κάτι διαφορετικό, και η αγροοικολογία παράσχει αυτό τον τρόπο.


Θεωρείτε ότι η αγροοικολογία αποτελεί το κύριο μονοπάτι προς την αειφορία και την ανθεκτικότητα στη γεωργία ή ένα άλλο εργαλείο;

Η αγροοικολογία δεν αποτελεί ακόμα ένα εργαλείο στην εργαλειοθήκη, είναι ένας εντελώς διαφορετικός τρόπος σκέψης για τη βιωσιμότητα των αγροδιατροφικών συστημάτων. Είναι πραγματικά ένας τρόπος να μεταμορφώσουμε τον τρόπο σκέψης μας, να αναπτύξουμε ένα ριζικά διαφορετικό παράδειγμα ώστε να ξεφύγουμε από το να σκεφτόμαστε απλά τις υψηλές αποδόσεις και τα κέρδη στη γεωργία, και να σκεφτούμε πώς να φέρουμε πολιτισμό πίσω στη γεωργία. Είναι ένας ανθρωποκεντρικός τρόπος σκέψης για τα αγροδιατροφικά συστήματα. Έτσι, μετατρέπεται πραγματικά σε ένα ριζικά διαφορετικό τρόπος σκέψης.


Το νέο αφήγημα καινοτομίας στη γεωργία μιλά για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της, την έξυπνη γεωργία κλπ. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτά τα εργαλεία στην αγροοικολογική προσέγγιση;

Μόνο εν μέρει, διότι όλα αυτά τα εργαλεία επικεντρώνονται στις γεωργικές πρακτικές και δεν μιλούν για τις διαρθρωτικές αλλαγές που απαιτούνται στα αγροδιατροφικά συστήματα. Δεν μιλούν πραγματικά για την αλλαγή των ίδιων των συστημάτων, τα οποία δημιούργησαν τόσο μεγάλη απόσταση μεταξύ των ανθρώπων που καλλιεργούν το φαγητό και των ανθρώπων που το καταναλώνουν, για την μετατροπή του σε business και πώς να απομυζήσουμεπερισσότερα από αυτό. Για το ότι δεν παρέχουν υγεία, διατροφική αξία ή βιοπορισμό για τους αγρότες. Είναι απλά ένας τρόπος του συμβατικού τρόπου γεωργίας για να καλουπώσουν την αγροοικολογία και να την χρησιμοποιήσουν ώστε να διατηρήσουν την κυρίαρχη θέση στα συστήματα διατροφής, γι' αυτό και πρέπει πραγματικά να υπερβούμε αυτό το είδος σκέψης και να αναλογιστούμε ολόκληρο το σύστημα διατροφής.

 

Σήμερα, ποια θα θεωρούσατε τα κύρια εμπόδια για την κλιμάκωση της αγροοικολογίας;

Υπάρχουν στην πραγματικότητα αρκετά εμπόδια που εμποδίζουν τους αγρότες από το να σκέπτονται πώς να αλλάξουν τον τρόπο που παράγουν ή τους καταναλωτές να αλλάξουν το πώς τρώνε. Πολλά από αυτά έχουν να κάνουν με τον ισχυρό έλεγχο του συστήματος τροφίμων από πολυθενικές και μεγάλες εταιρίες, μετατρέποντάς το απλά σε business και όχι σε κάτι που πραγματικά υποστηρίζει τους ανθρώπους. Αυτό θα είναι δύσκολο να διαρρηχθεί. Δημιουργήσαμε ένα σύστημα φτηνών τροφίμων, ένα σύστημα εστιαζόμενο στις εξαγωγές προϊόντων και εξαρτώμενο από υψηλές εισροές (φυτοφάρμακα, λιπάσματα). Πρέπει να σκεφτούμε πως να επαναφέρουμε την παραδοσιακή τοπική γνώση των γεωργικών συστημάτων τα οποία παράγουν βιώσιμα εδώ και αιώνες και να την συνδέσουμε με την επιστήμη της αγροοικολογίας. Να συγκεντρώσουμε έτσι τις παραδοσιακές και τιςεπιστημονικές γνώσεις και να δημιουργήσουμε έναν εντελώς νέο τρόπο σκέψης για ολόκληρο το σύστημα παραγωγής τροφίμων, αλλά στο πλαίσιο αυτής της μετασχηματιστικής αλλαγής που πρέπει να λάβει χώρα στη δομή της γεωργίας, που δεν θα είναι μόνο περιβαλλοντικά αλλά και οικονομικά και κοινωνικά βιώσιμο και προσβάσιμο, ειδικά για τις γυναίκες και τους νέους, έτσι ώστε να τους προσελκύει η γεωργία ως τρόπος ζωής.